Misverstanden over mindfulness. Lees hier hoe het ècht zit!

Misverstanden

Er bestaan heel wat misverstanden over Mindfulness. En die komen in de media regelmatig aan de orde. Wat mij als trainer vooral opvalt is dat critici allerlei argumenten tegen mindfulness roepen die inhoudelijk onwaar zijn. Zij hebben een bepaald beeld over Mindfulness gevormd dat niet overeenkomt met wat het daadwerkelijk is. En dat is hen vaak moeilijk aan het verstand te brengen. Ze blijven liever vasthouden aan hun mening, en dat laat ik dus ook maar liever zo. Ik wil echter wel een aantal misverstanden uit de lucht helpen voor degenen die nieuwsgierig zijn naar Mindfulness en er graag het fijnere van zouden willen weten. Mijn doel is niet om de misverstanden volledig met tegenargumenten te weerleggen. Wel wil ik graag het beeld genuanceerder schetsen.

Toch moet ik ook een waarschuwing afgeven. Niet elke trainer hanteert eenzelfde begrip over Mindfulness. Zoals bij vele tradities, therapieën en theorieën, ontstaan er verschillende ‘stromingen’ binnen de wereld van Mindfulness. Dat kan ervoor zorgen dat niet elke Mindfulness trainer dezelfde uitleg geeft over wat het precies is. Onderstaande verklaringen behoren tot míjn begrip ‘Mindfulness’.

Wat is mindfulness en wat is het niet? Ik zet 9 misverstanden voor je recht.

Misverstand 1: Mindfulness behoort tot de trend van het maakbare geluk

De eerste van de 9 misverstanden over mindfulness is dat mindfulness een garantie is voor geluk en dat het weer één van die trends is. Als Mindfulness überhaupt tot een trend behoort (dan is het wel een erg langdurige trend, aangezien het minstens 20 jaar bestaat in Nederland en nog langer in Amerika), dan behoort het tot een trend tégen het maakbare geluk. Mindfulness ziet geluk als iets dat nooit permanent aanwezig kan zijn. Het leven confronteert ons immers altijd met lijdzame omstandigheden, zoals ziekte, armoede en overlijdens. Hoe wij echter omgaan met die omstandigheden, is wel iets wat je door Mindfulness kunt bepalen. Mindfulness leert je om aandacht te besteden aan de manier waarop jij over situaties denkt, hoe jij je erbij voelt en hoe je erop reageert. Door inzicht in jouw manier van handelen en jouw pijn op lijdzame situaties beter te onderzoeken, kun je bewuster met je pijn om leren gaan. Je leert om niet meer onbewust automatisch te reageren op lijdzame situaties, wat erg zinvol kan zijn als je gewend bent om op manieren te reageren die jouw lijden eigenlijk alleen maar verergeren en in stand houden. Je leert ontdekken hoe je met de pijn van het leven om kunt gaan zonder jezelf nodeloos in te grond te praten met disfunctionele gedachten, gevoelens en gedragingen. Wil dat zeggen dat je lijdzame situaties nu lachend en gelukzalig tegemoet treedt? Natuurlijk niet.  Zo maakbaar is het leven niet, noch onze gevoelswereld. We leren bij mindfulness ook om pijn, verdriet en boosheid te verdragen. Juíst omdat geluk niet af te dwingen is, is die vaardigheid enorm belangrijk.

Misverstand 2: Het doel van Mindfulness is gelukkig worden

Eigenlijk heeft Mindfulness geen doel. Mensen hebben persoonlijke doelen bij het ondergaan van een mindfulness training, maar Mindfulness zelf heeft geen doel. Althans niet een doel dat je kunt beschrijven in objectief meetbare resultaten. We weten dat een training in Mindfulness veel positieve effecten heeft bij deelnemers, maar bij iedereen is dat effect net een beetje anders. Bij de meeste vaardigheidstrainingen start je met het stellen van doelen. Bij Mindfulness doen we dat bewust niet. Elke verwachting of wens kan namelijk leiden tot een teleurstelling, terwijl we bij Mindfulness nu juist proberen te oefenen in het omarmen van datgene wat zich aandient, of dat nu wel of niet positief is.

Misverstand 3: Iedereen heeft baat bij een training Mindfulness

Zeker niet iedereen heeft baat bij een training. Wellicht wel bij Mindfulness als vaardigheid, maar niet noodzakelijkerwijs bij een training. Als dat zo was, dan zou het allang bestempeld zijn als de Gouden Graal. Er bestaat niet één methode die voor iedereen werkt. Wanneer Mindfulness minder baat zal hebben, is wanneer iemand reeds zeer sceptisch aan de training begint, iemand de oefeningen of huiswerkopdrachten niet serieus uitvoert of iemand geen goede klik ervaart met een trainer.

Misverstand 4: Mindfulness is hetzelfde als meditatie

Dat klopt niet. Binnen de training Mindfulness, gebruiken we meditatie als oefening. Middels deze oefeningen leren we onderzoeken wat de vaardigheid mindfulness betekent voor ons. Sommige vormen van meditatie maken gebruik van de vaardigheid mindfulness en daarmee kunnen we onszelf dus trainen in deze vaardigheid. De meditaties binnen de training zijn officiële oefeningen. Na de training kun je deze oefeningen blijven doen, maar dat hoeft niet. Het is uiteindelijk de bedoeling om de vaardigheid mindfulness in je dagelijks leven toe te kunnen passen. Daarvoor zijn meditaties dus niet nodig. Wat je wel vaak ziet, is dat deelnemers soms meditaties blijven toepassen omdat ze er ontspanning aan ervaren, of omdat het hen helpt om ‘scherp’ te blijven (dus als onderhoudsoefening), of omdat ze er behoefte aan hebben zodra het hen minder lukt om mindfulness in hun dagelijkse activiteiten te integreren.

Misverstand 5: Als je aan Mindfulness, moet je de hele dag op een kussentje zitten

De vijfde van de negen misverstanden over mindfulness bezorgt je zere billen. Tijdens de training zitten we soms op een kussen tijdens meditatie en als je zelf wil, mag je er lekker op blijven zitten. Daar is geen bijzondere reden voor, dat is een traditie die afstamt uit de Boeddhistische traditie. Voor veel personen is het zitten op een kussen best lastig. Daarom worden er vaak andere zitgelegenheden aangeboden, zoals een stoel of bank. Meditatieoefeningen worden vaak op een kussen gedaan, maar dat hoeft niet. Je kan zelf een aangename positie kiezen.

642eac9e89d439e80f5ae3ab

Misverstand 6: Mindfulness is zweverig

Nummer 6 van de 9 misverstanden over mindfulness is één van de meest gehoorde misverstanden. Mindfulness als vaardigheid is helemaal niet zweverig, maar heel down-to-earth. Het is simpelweg het bewustzijn van je gedachten- en gedragspatronen, zodat je de keuze hebt om zinvol te reageren op situaties. Soms is dat door je gedachten niet te geloven, soms is dat door je verzet tegen situaties te accepteren, soms is dat door de confrontatie met je pijn aan te gaan, soms is dat door je emoties te ventileren.

Enkele oefeningen in de mindfulness training kunnen erg zweverig voelen of confronterend zijn. Gelukkig zijn de oefeningen slecht een knipoog of handreiking naar de vaardigheid van mindfulness. De oefeningen zouden dus aangepast kunnen worden. Toch is het niet altijd handig om oefeningen aan te passen. Het doel is niet om een oefening ‘fijn’ te vinden. Soms horen oefeningen erbij om tot bepaalde inzichten te komen die je de vaardigheid mindfulness beter laten begrijpen. Die inzichten komen niet altijd vanzelf aangevlogen. Je moet soms herhaaldelijk oefeningen doen om een leerproces te doorlopen, ook zweverige oefeningen. Het helpt je misschien om te begrijpen dat de oefening slechts een middel is. Nu moet je er even doorheen, maar als je de inzichten hebt opgedaan en de oefening zijn werk heeft verricht, mag je hem weer laten vallen.

Er is ook een groot verschil tussen trainers. De ene trainer pakt mindfulness heel wetenschappelijk aan en de ander ervaart mindfulness als een spirituele ontwikkeling. Je zult voor jezelf moeten onderzoeken hoe jij mindfulness wilt ervaren en met welke trainer je een klik hebt. Bekijk de website van de trainer en lees alles over hun visie, zodat je weet wat je te wachten staat.

Misverstand 7: Als je mindful bent, wordt je emotie-loos

Mindfulness is geen ‘staat’ waar je je in bevindt. Mindfulness is een vaardigheid van aandacht hebben voor je gedachten- en gedragspatronen, en daaruit volgt dat je de keuze hebt hoe je wilt reageren op situaties.

Wat je ziet, is dat iemand die de keuze heeft over zijn gedrag als gevolg van mindfulness, wel vaker kiest voor een accepterende, rustige reactie op een stressvolle of lijdzame situatie. Die persoon noemen we dan ‘mindful’. Echter, iemand die er bewust voor kiest om zijn agressie te ventileren op een boksbal in de sportschool of een lekker potje te janken, kan nog steeds heel mindful zijn, ookal oogt dat misschien voor de buitenwereld niet zo.

Feit is dat je niet zomaar aan iemands gedrag kan aflezen of deze mindful is of niet. Mindfulness is een intern proces ongeacht de uiterlijke omstandigheden. Iemand die mindful is, is niet emotie-loos. In tegendeel, hij doorvoelt zijn emoties juíst en is zich er geheel bewust van. Vanuit deze bewuste aandacht, kan hij/zij kiezen de emotie wel of niet te uiten.

Misverstand 8: Mindfulness is het tegenovergestelde van het Gezond Boeren Verstand

Absoluut niet. Iemand met Gezond Boeren Verstand laat zich niet snel verleiden tot een over-emotionele reactie. Die bekijkt de situatie en beslist vervolgens om te doen wat hem te doen staat. Eigenlijk is voor een groot gedeelte ook wat we met Mindfulness aanleren. Met aandacht bekijken wat er plaatsvindt in een zekere situatie. Alleen bekijken we bij Mindfulness niet alleen de externe omstandigheden, maar ook de interne omstandigheden, zoals onze gedachten en gevoelens.

Misverstand 9: Iemand die mindful is, herken je aan de rust die hij/zij uitstraalt en de glimlach op zijn gezicht

Alweer de laatste uit het rijtje misverstanden over mindfulness. Herken je een mindful persoon aan zijn gelukzalige uitstraling? Nee, hoor. Iemand die altijd rust uitstraalt en glimlacht, is zeldzaam. Personen die dit uitstralen, worden vaak gezien als een geestelijk vergevorderde, zoals een goeroe, een lama of een verlichte. Aan het uiterlijk, is een mindful persoon niet gemakkelijk te herkennen. Een kalme, gelukzalige verschijning kan namelijk erg misleidend zijn. Iemand kan zich publiekelijk anders voordoen (in gedrag, in kledingdracht, etcetera) dan in een privésituatie.

Aan de andere kant, kan een situatie om ánder gedrag vragen dan kalmte of een glimlach, waardoor je zou kunnen vermoeden dat een persoon níet verlicht is. Je kunt niet zomaar aan iemands gedrag aflezen of deze persoon mindful is of niet. Mindfulness is een intern proces ongeacht de uiterlijke omstandigheden (zie misverstand 7)! Toch kan mindfulness zeker tot meer innerlijke rust en tevredenheid leiden. Maar om dat te ontdekken, zul je toch echt zèlf een training moeten volgen!

Genoeg misverstanden over mindfulness rechtgezet en inmiddels interesse voor een training? Bekijk mijn website en lees meer over mijn visie op mindfulness. Ik bied online trainingen aan, maar het is ook mogelijk om een individueel coachtraject te volgen. Zie ik je snel?